Pencere ve Yalıtımda Değerler Sözlüğü: U, g, Rw, Lambda

Bir pencere veya yalıtım teklifinde karşınıza çıkan harfler ve sayılar, ürünün ne yapıp ne yapmadığını anlatan tek objektif dildir. Sorun şu ki bu değerler birbirine benzer görünür, bazıları düşük olduğunda iyi, bazıları yüksek olduğunda iyidir — ve bir teklifte yalnızca işine gelen değeri yazmak yaygın bir satış tekniğidir.

Bu sayfa, karşılaştırma yaparken bilmeniz gereken değerleri tek tek açıklar: ne ölçer, hangi yönde iyidir, neyi söylemez.

Hızlı tablo

Isı tarafı

U değeri — ısı geçiş katsayısı

Bir yapı elemanının, iki tarafı arasındaki her 1 °C sıcaklık farkı için metrekare başına ne kadar ısı geçirdiğini gösterir. Düşük olması iyidir.

Pencerede üç ayrı U değeri konuşulur ve karıştırılmaları çok yaygındır:

• Ug — yalnızca camın değeri
• Uf — yalnızca çerçevenin (frame) değeri
• Uw — pencerenin tamamının değeri (cam + çerçeve + ara çıta etkisi)

Dikkat: Tekliflerde çoğu zaman en düşük olan Ug yazılır, çünkü daha iyi görünür. Ancak pencerenin gerçek performansı Uw‘dur. “U değeri 1,0” ifadesini gördüğünüzde, hangisi olduğunu sormak gerekir. Ayrıntı: yalıtım camı ünitesi ve ısı yalıtım bariyeri.

Lambda (λ) — ısı iletim katsayısı

Bir malzemenin ısıyı ne kadar ilettiğini gösterir; kalınlıktan bağımsızdır. Düşük olması iyidir. Yalıtım malzemeleri karşılaştırılırken asıl bakılacak değer budur — aynı kalınlıkta daha düşük lambda, daha iyi yalıtım demektir.

Ayrıntı ve örnek değerler: lambda nedir?

R — ısıl direnç

Bir katmanın ısı akışına gösterdiği direnç. Kalınlığın lambdaya bölünmesiyle bulunur; yani kalınlaştıkça artar. U’nun tersi mantığıyla çalışır: yüksek olması iyidir.

Katmanlı bir duvarda dirençler toplanır; toplam direncin tersi ise o duvarın U değerini verir. Yalıtımda “azalan verim” kuralının matematiksel sebebi budur: bkz. mantolama kaç cm olmalı?

Ψ (psi) — çizgisel ısı köprüsü katsayısı

Yüzeylerin birleştiği hatlarda (pencere kenarı, balkon döşemesi, cam ara çıtası) oluşan ek ısı kaybını gösterir. Metrekare değil, metre başına hesaplanır — çünkü bir çizgi boyunca oluşur.

Bu değer, sıcak kenar çıtasının neden önemli olduğunu açıklar: sıcak kenar cam çıtası ve ısı köprüsü nedir?

Güneş ve ışık tarafı

g değeri — güneş ısısı kazanç katsayısı

Camın, üzerine düşen güneş enerjisinin ne kadarını içeri aldığını gösterir; 0 ile 1 arasında bir sayıdır. Tek yönlü “iyi” yoktur: yazın düşük olması istenir (ısı girmesin), kışın yüksek olması istenir (bedava ısı gelsin).

Bu yüzden doğru seçim cepheye bağlıdır — kuzey cephesinde g’yi düşürmek çoğu zaman gereksizdir. Ayrıntı: solar kontrol ve güneş ısısı.

VT / LT — görünür ışık geçirgenliği

Camın görünür ışığın yüzde kaçını geçirdiği. Genellikle yüksek olması iyidir — düşük VT, gündüz bile lamba yakmak demektir.

Selektivite

VT’nin g’ye oranı. Yüksek selektivite, camın “ışığı al, ısıyı bırak” işini iyi yaptığını gösterir. İki cam aynı g değerine sahip olabilir ama biri odayı karartırken diğeri aydınlık bırakır — farkı bu oran açıklar. Ayrıntı: gün ışığı ve pencere.

Ses tarafı

Rw — ağırlıklı ses azaltma indisi

Bir elemanın sesi ne kadar kestiğini desibel cinsinden gösterir. Yüksek olması iyidir.

Desibel logaritmik bir ölçektir; küçük görünen farklar kulakta büyük karşılık bulur. Kabaca 10 dB fark, gürültünün yarıya inmesi olarak algılanır.

Dikkat: Camın Rw değeri, pencerenin Rw değeri değildir. Doğrama, conta ve montaj derzi performansı sınırlar. Ayrıntı: pencere ses yalıtımı.

Nem tarafı

Sd — eşdeğer hava tabakası kalınlığı

Bir malzemenin su buharına karşı direncini, “kaç metre durgun havaya eşdeğer” biçiminde ifade eder. Yüksek Sd = buhara kapalı, düşük Sd = nefes alan.

Tek yönlü iyi yoktur: Buhar kesici katmanda yüksek, dış örtüde düşük istenir. Kesitte kural şudur — içeriden dışarıya doğru gidildikçe Sd azalmalıdır, yani kesit dışarı doğru açılmalıdır. Bkz. çatı izolasyonu .

Çiy noktası

Havanın, içindeki nemi tutamayıp yoğuşmaya başladığı sıcaklık. Bir yüzeyin sıcaklığı çiy noktasının altına düştüğünde o yüzeyde su oluşur — pencere terlemesinin, kenar küfünün ve çatı katı damlamasının tek açıklaması budur. Ayrıntı: terleme ve buğu.

Yangın tarafı

Yanıcılık sınıfları: A1, A2, B, C, D, E, F

Malzemenin yangına tepkisini gösterir. A1 hiç yanmaz, F ise sınıflandırılmamıştır. Yanına eklenen harfler de önemlidir:

• s1 / s2 / s3 — duman üretimi (s1 en az)
• d0 / d1 / d2 — yanan damla (d0 hiç yok)

Bu yüzden “A2 sınıfı” ifadesi tek başına yetersizdir; tam kod (A2-s1,d0 gibi) sorulmalıdır. Yönetmelikteki Türkçe karşılıkları: mantolama levhası seçimi.

EI, E, R — yangına dayanım

Yapı elemanının yangına dayanma süresini gösterir (dakika olarak):

• R — taşıma kapasitesi
• E — bütünlük (alev ve sıcak gaz geçirmeme)
• I — yalıtım (arka yüzün aşırı ısınmaması)

“EI 60” = 60 dakika hem bütünlük hem yalıtım. Yalnızca “E 60” ise yalıtım garantisi yoktur. Ayrıntı: yangın kapısı.

Diğer sık geçen değerler

• W1 vb. — su sızdırmazlık sınıfı. Örtü ve membranlarda beyan edilir.
• Rüzgar yükü sınıfı. Kepenk, panjur ve cephe elemanlarında dayanımı gösterir: kepenk.
• Hava geçirgenliği sınıfı. Pencerenin kapalıyken ne kadar hava sızdırdığı — ısı ve ses performansının görünmeyen belirleyicisi.
• Emsal (katlar alanı). İmar hakkı; balkon kapatmada gündeme gelir: balkon kapatma izni.
• Temper durumu (T5, T6). Alüminyum alaşımının ısıl işlem durumu; aynı alaşım farklı temperde farklı yük taşır: ısıl işlem.

Teklif okurken üç kural

1. Hangi değer olduğunu sorun. “U 1,0” mı Ug mi Uw mu? Cam mı pencere mi?
2. Tek değere bakmayın. Düşük U ile birlikte g ve VT de değerlendirilmeli; yalnızca U’ya bakmak yazın sıcak, karanlık bir oda üretebilir.
3. Beyan edilen değer sistemin tamamına mı ait? Camın Rw’si, pencerenin Rw’si değildir; levhanın lambdası, duvarın U’su değildir.

İlgili sayfalar

• Lambda (ısı iletim katsayısı) nedir?
• Mimari cam performans kriterleri
• Yalıtım camı ünitesi
• Isı köprüsü nedir?
• Pencere ses yalıtımı
• Gün ışığı ve pencere
• İngilizce–Türkçe pencere ve cephe terimleri sözlüğü