Füme, Reflekte ve Renkli Cam

Üç terim de “koyu görünen cam” için kullanılır ama ışığı üç farklı yolla keserler ve bu fark, camın hem görünümünü hem enerji performansını belirler.

Kısaca: füme cam ısıyı yutar (renk cam kütlesinin içindedir), reflekte cam yansıtır (yüzeyinde metalik kaplama vardır), renkli cam ise bu ikisini de kapsayan genel bir addır. Yutmak ile yansıtmak arasındaki fark, camın kendisinin ne kadar ısındığında ortaya çıkar.

Cam tipleri

Yutmak ile yansıtmak: neden önemli?

Füme cam güneş enerjisini emerek keser. Emilen enerji camın sıcaklığını yükseltir; ısınan cam da bu ısının bir kısmını içeriye yayar. Yani füme cam güneşi kesiyor gibi görünse de, ısının bir bölümü gecikmeli olarak içeri girer.

Reflekte cam ise enerjiyi yüzeyinden geri gönderir. Cam daha az ısınır ve içeriye aktarılan ısı payı azalır. Bu yüzden aynı koyulukta görünen iki camdan reflekte olan, güneş kontrolünde genellikle daha etkilidir.

Bunun bir yan etkisi de vardır: koyu ve emici camlar, yüzeylerindeki sıcaklık farkı büyüdüğünde ısıl gerilme çatlağına daha yatkındır — özellikle camın bir kısmı gölgede, bir kısmı güneşteyse. Büyük ölçülerde ve yoğun güneş alan cephelerde bu risk temperleme ile karşılanır: temperli ve lamine cam farkı.

Üç değer: ışık, ısı ve renk

Bir cam seçilirken bakılan üç performans değeri vardır ve üçünü aynı anda en iyi yapan bir cam yoktur:

• Işık geçirgenliği. İçeri ne kadar gün ışığı girer. Koyu cam bunu düşürür — yapay aydınlatma ihtiyacı artar.
• Güneş ısısı kazanımı (g değeri). Güneş enerjisinin ne kadarı içeri girer. Yazın düşük olması istenir; kışın ise güneşten ısınmak isteniyorsa yüksek olması işe yarar.
• Renk ve yansıma. Camın içeriden ve dışarıdan nasıl göründüğü.

Bu değerlerin ölçüldüğü deney yöntemleri ilgili cam standartlarında tanımlıdır; standart numaraları Türk Standardları Enstitüsü üzerinden sorgulanabilir.

Bu değerlerin nasıl okunacağı ve aralarındaki ödünleşme: mimari cam performans kriterleri, camdan gelen sıcak nasıl engellenir.

Ayna etkisi ve gece davranışı

Reflekte camın en çok yanlış anlaşılan özelliği budur. Ayna etkisi ışığın hangi taraftan geldiğine bağlıdır:

• Gündüz dışarısı içeriden aydınlıktır; cam dışarıdan ayna gibi görünür, içeriden dışarısı rahat görülür.
• Gece içerisi aydınlanınca durum tersine döner: içerisi dışarıdan görünür hâle gelir. Reflekte cam gece mahremiyet sağlamaz.

Gece de mahremiyet gerekiyorsa çözüm reflekte cam değil, perde veya kalıcı görsel bariyerdir: cam kumlama ve buzlu cam filmi.

Renkli cam nerede kullanılır?

• Yoğun güneş alan cepheler. Güney ve batı cephelerde ısı kontrolü için.
• Ofis ve ticari binalar. Görsel bütünlük ve dıştan tek renk görünüm.
• Duşakabin. Füme cam mahremiyet ve estetik için yaygın; temperli olmalıdır.
• Korkuluk ve bölme. Renkli lamine cam hem görünüm hem güvenlik sağlar: cam korkuluk.
• Mutfak tezgâh arası. Boyalı lake cam kolay temizlenen bir yüzey verir.
• Cam balkon ve teras. Güneş kontrolü ile görünüm birlikte değerlendirilir: cam balkon.

Nelere dikkat etmeli

1. Amaç ısı kontrolü mü, görünüm mü? Isı için low-e ve solar kontrol camları, renk yükü olmadan daha etkili sonuç verir.
2. Işık kaybı kabul edilebilir mi? Koyu cam iç mekânı karartır; kuzey cephede genellikle gereksizdir.
3. Kaplama hangi yüzeyde? Kaplamanın ünite içindeki yüzey numarası performansı değiştirir: yalıtım camı.
4. Temperleme gerekiyor mu? Koyu ve emici camlarda ısıl gerilme riski daha yüksektir.
5. Gece mahremiyeti bekleniyor mu? Reflekte cam bunu sağlamaz.
6. Farklı partiler arasında ton farkı olabilir mi? Aynı cephede tüm camlar tek partiden sipariş edilmeli.
7. Dış yüzeyde kaplama var mı? Dışa bakan kaplamalar temizlik ve çizilmeye karşı daha hassastır.
8. Komşu binaya yansıma sorun olur mu? Yüksek yansıtıcı camlar çevreye ışık ve ısı yansıtır.

Memnun olmayanlar en çok neyden şikâyetçi?

1. İçerinin beklenenden karanlık olması. Koyu cam ısı için seçilmiş, ışık kaybı hesaba katılmamıştır.
2. Yazın hâlâ sıcak olması. Füme cam ısıyı yutar ama bir kısmını içeri yayar; beklenti yanlış kurulmuştur.
3. Gece içerinin görünmesi. Reflekte camın ayna etkisinin ışık yönüne bağlı olduğu bilinmemektedir.
4. Camın kendiliğinden çatlaması. Isıl gerilme; kısmen gölgede kalan koyu cam temperlenmemiştir.
5. Cephede ton farkı. Camlar farklı partilerden gelmiştir.
6. Kaplamanın çizilmesi ve lekelenmesi. Dışa bakan yüzeydeki kaplama yanlış temizlik ürünüyle silinmiştir.
7. Komşudan yansıma şikâyeti. Yüksek yansıtıcılı cam çevre etkisi düşünülmeden seçilmiştir.

Sık sorulan sorular

Füme cam ile reflekte cam arasındaki fark ne?
Füme camda renk cam kütlesinin içindedir ve güneş ısısını yutar; ısınan cam bu ısının bir kısmını içeri yayar. Reflekte camda ise yüzeyde metalik kaplama vardır ve enerji yansıtılır; cam daha az ısınır.

Isı kontrolü için hangi cam daha iyi?
Yalnızca koyuluk yeterli ölçüt değildir. Isı kontrolü için low-e ve solar kontrol kaplamalı camlar, ışık kaybını daha az yaşatarak daha iyi sonuç verir.

Reflekte cam gece de içeriyi gizler mi?
Hayır. Ayna etkisi hangi tarafın daha aydınlık olduğuna bağlıdır. Gece içerisi aydınlandığında dışarıdan görünür hâle gelir.

Füme cam neden çatlar?
Güneş enerjisini emerek ısındığı için, camın bir bölümü gölgedeyken sıcaklık farkı büyür ve ısıl gerilme oluşur. Riskli konumlarda temperli cam kullanılır.

Duşakabin için füme cam uygun mu?
Yaygın olarak kullanılır. Duşakabin camının temperli olması gerekir; renk tercihi bu zorunluluğu değiştirmez.

İlgili sayfalar

• Low-e ısı kontrol camı
• Mimari cam performans kriterleri
• Temperli cam ve lamine cam farkı
• Cam kumlama ve buzlu cam filmi
• Vitray cam nedir
• Camdan gelen sıcak nasıl engellenir