Kendinden Yayılan Şap (Self Levelling)

Kendinden yayılan şap, akıcı kıvamda dökülen ve kendi ağırlığıyla yayılarak düz bir yüzey oluşturan çimento veya alçı esaslı bir üründür. Mala ile düzeltilmez; ürünün işi zaten düzleşmektir.

Yaygın bir yanlış anlama şudur: bu ürün şap değil, şap üstüne uygulanan bir düzeltme katmanıdır. Kalınlığı sınırlıdır, taşıyıcı değildir ve eğim vermek için kullanılmaz. Asıl işi, laminat ve LVT gibi hassas kaplamaların istediği düzgünlüğü sağlamaktır.

Ürün tipleri

Her ürünün minimum ve maksimum kalınlığı vardır ve bu değer üretici tarafından belirlenir. Minimumun altında uygulanan katman çatlar, maksimumun üstünde uygulanan katman ise büzülme sorunları çıkarır.

Ne zaman gerekir?

• Laminat, LVT ve vinil kaplama öncesi. Bu kaplamalar zemin düzgünsüzlüğünü affetmez; küçük bir tümsek zamanla kaplamada ses ve aşınma yapar.
• Eski şapın yüzeyi bozuksa. Kırılmadan üzerine ince bir düzeltme katmanı uygulanabilir.
• Yerden ısıtma borularının üzerinde. Boruların üzerini eşit kalınlıkta örtmek ısı dağılımını dengeler: yerden ısıtmada zemin kaplaması.
• Farklı kaplamaların kot farkını gidermek için. Seramikten laminata geçişte.

Gerekmediği durumlar da vardır: seramik kaplama, yapıştırıcı kalınlığıyla belirli bir düzgünsüzlüğü tolere eder. Halı ve parke altı için de her zaman şart değildir. Karar, kaplamanın istediği düzgünlük toleransına göre verilir.

Uygulama sırası

1. Zemin hazırlığı. Yüzey gevşek parçalardan, tozdan ve yağdan arındırılır. Bu adım atlandığında katman zeminden ayrılır ve üstüne basıldığında boş ses verir.
2. Astar. Emici zeminlerde astar şarttır; uygulanmazsa zemin karışımın suyunu emer ve ürün düzgün yayılmadan katılaşır.
3. Kenar bandı. Duvar diplerine genleşme bandı çekilir; katman duvara sıfır dökülmez.
4. Karışım. Su oranı kritiktir. Fazla su eklemek en yaygın hatadır: ürün daha kolay yayılır ama dayanımını kaybeder, yüzeyde toz ve çatlak yapar.
5. Döküm ve havanın alınması. Dikenli rulo ile yüzeydeki hava kabarcıkları alınır.
6. Kuruma. Üstüne yürünebilir olması ile kaplama yapılabilir olması aynı süre değildir. Kaplama öncesi nem ölçümü yapılmalıdır.

Nem: en sık atlanan kontrol

Şap kuruduğunda üstü sertleşir ama içindeki nem hâlâ yüksek olabilir. Bu nemin üzerine buhar geçirmeyen bir kaplama (LVT, vinil, bazı yapıştırmalı parkeler) yapıştırıldığında nem çıkamaz ve kaplamanın altında birikir.

Sonuç, birkaç ay sonra ortaya çıkan kabarma, yapıştırıcı bozulması ve küf kokusudur. Bu yüzden hassas kaplamalarda zemin nem ölçümü ve gerekiyorsa nem bariyeri astarı uygulanır.

Yerden ısıtma üstünde

Isıtmalı zeminlerde iki ek kural vardır:

• Isıtma sistemi devreye alma programı. Şap dökülür dökülmez ısıtma açılmaz; üretici tarafından tanımlanan kademeli ısıtma programı uygulanır. Ani ısıtma çatlak üretir.
• Genleşme derzleri. Isıtmalı zeminde katman genleşir; büyük alanlarda derz bırakılır ve kapı geçişlerinde ayrım yapılır.

Ürün ve deney standartları Türk Standardları Enstitüsü üzerinden sorgulanabilir.

Nelere dikkat etmeli

1. Zemin temiz ve sağlam mı? Gevşek yüzeye dökülen katman ayrılır.
2. Astar atıldı mı? Emici zeminde şart.
3. Su oranı ölçülü mü? Fazla su dayanımı düşürür; “daha iyi yayılsın” diye eklenen su ürünü bozar.
4. Kalınlık ürünün aralığında mı? Minimum ve maksimum değerler üreticide yazılı.
5. Kenar bandı çekildi mi? Duvara sıfır dökülen katman çatlar.
6. Kaplama öncesi nem ölçüldü mü? Hassas kaplamalarda en kritik kontrol.
7. Isıtmalı zeminde devreye alma programı uygulanacak mı?
8. Eğim gerekiyor mu? Gerekiyorsa bu ürün uygun değildir — kendinden yayılan şap düz yüzey yapar, eğim vermez.
9. Hava sıcaklığı uygun mu? Çok sıcak ve çok soğukta uygulama sorun çıkarır.

Memnun olmayanlar en çok neyden şikâyetçi?

1. Yüzeyin tozuması. Karışıma fazla su katılmış, dayanım düşmüştür.
2. Katmanın boş ses vermesi. Zemin hazırlığı ve astar atlanmış, katman ayrılmıştır.
3. Çatlaklar. Kalınlık aralığı dışında uygulanmış veya kenar bandı çekilmemiştir.
4. Kaplamanın kabarması. Şap yeterince kurumadan buhar geçirmeyen kaplama yapıştırılmıştır.
5. Yüzeyin tam düzleşmemesi. Ürün yeterli akışkanlıkta değil ya da geniş alan tek seferde dökülmemiştir.
6. Kabarcık izleri. Dikenli rulo ile hava alınmamıştır.
7. Isıtmalı zeminde çatlama. Devreye alma programı uygulanmamış, sistem birden açılmıştır.

Sık sorulan sorular

Kendinden yayılan şap normal şapın yerine geçer mi?
Geçmez. Bu bir düzeltme katmanıdır; kalınlığı sınırlıdır ve taşıyıcı değildir. Kalın dolgu ve eğim gereken yerlerde klasik şap kullanılır.

Üzerine ne zaman kaplama yapılabilir?
Yürünebilir olması yeterli değildir. Özellikle buhar geçirmeyen kaplamalarda zemin nemi ölçülmeli ve ürünün belirttiği değerin altına inmesi beklenmelidir.

Eğim vermek için kullanılabilir mi?
Hayır. Ürün kendi ağırlığıyla yatay bir yüzey oluşturur; eğim isteniyorsa klasik şap veya eğim betonu gerekir. Banyo zemini gibi süzgece eğim isteyen yerlerde uygun değildir.

Neden yüzey tozuyor?
Neredeyse her zaman karışıma fazla su katılmasından. Fazla su ürünü daha akışkan yapar ama dayanımını düşürür ve yüzeyde zayıf bir tabaka bırakır.

Her laminat öncesi gerekir mi?
Gerekmez; zemin zaten kaplamanın istediği düzgünlük toleransındaysa gerekmez. Karar, düzgünlüğün ölçülmesiyle verilir — mastar ile kontrol pratik bir yöntemdir.

İlgili sayfalar

• Yerden ısıtmada zemin kaplaması
• Yerden ısıtmada şap altı yalıtım
• Epoksi zemin kaplama
• Ev tadilatı: nereden başlanır
• Banyo tadilatı adım adım
• Alüminyum süpürgelik

• Dilatasyon (genleşme derzi)