Trapez Sac: Ölçü, Kalınlık, Kullanım

Trapez Sac: Ölçü, Kalınlık ve Kullanım Alanları

Trapez sac, düz bir metal levhanın yamuk (trapez) kesitli kaburgalar hâlinde bükülmesiyle üretilir. Bükme işleminin tek amacı görünüm değildir: düz bir sac kendi ağırlığıyla bile sarkarken, aynı kalınlıktaki kaburgalı sac metrelerce açıklık geçebilir.

Bu yüzden trapez sac seçilirken bakılacak iki sayı vardır ve birbirine bağlıdır: kaburga yüksekliği ve sac kalınlığı. Fiyat karşılaştırması yapılırken genellikle ikincisine bakılır, oysa taşıma kapasitesini asıl belirleyen birincisidir.

Profil tipleri

Kesin ölçüler üreticiye göre değişir; bu yüzden “trapez sac” diye tek bir ürün yoktur. Sipariş verirken profil kodu, kaburga yüksekliği, faydalı en ve kalınlık birlikte konuşulur.

Faydalı en ile toplam en farkı

Trapez sac satın alırken en sık yapılan hesap hatası budur. Levhanın toplam eni ile faydalı (kaplama) eni aynı değildir: levhalar yan yana bindirilerek konur, bindiren kısım kaplanan alana sayılmaz.

Metrekare hesabı faydalı en üzerinden yapılır. Toplam ene göre hesap yapmak, sahada malzemenin yetmemesi demektir. Kırımlı ve dereli çatılarda buna bir de kesim firesi eklenir.

Kalınlık ve açıklık ilişkisi

Bir trapez sacın kaç metre açıklık geçebileceğini dört şey belirler:

1. Kaburga yüksekliği. En belirleyici etken; yükseldikçe taşıma kapasitesi belirgin şekilde artar.
2. Sac kalınlığı. İnce sac ucuzdur ama aynı profilde daha kısa açıklık geçer ve üzerine basıldığında kalıcı ezilir.
3. Mesnet düzeni. Tek açıklık mı, sürekli kiriş üstünde mi — sürekli mesnetlenen sac daha uzun açıklık geçer.
4. Üstündeki yük. Kar, rüzgâr ve varsa ekipman yükü.

Sac ürünlerinin kalınlık toleransı ve kaplama sınıfı ilgili ürün standartlarında tanımlıdır; standart numaraları Türk Standardları Enstitüsü üzerinden sorgulanabilir. Bu dördü üreticilerin yük-açıklık tablolarında birleşir. Aşık aralığını sahada göz kararı belirlemek, trapez sac çatılarda sarkma ve ek yerlerinin açılmasının doğrudan sebebidir.

Yüzey: galvanizden boyalıya

• Galvanizli sac. Çinko kaplama çeliği korur; kaplama kalınlığı ömrü belirler. Kesim kenarları en hassas noktadır: galvaniz sac nedir.
• Boyalı galvaniz. Çinkonun üzerine fabrikada boya uygulanır; renk seçeneği ve ek koruma sağlar. Boya sınıfı, kıyı ve sanayi bölgelerinde ayrıca değerlendirilir.
• Alüminyum trapez. Hafif ve korozyona dayanıklı; ısıl genleşmesi çelikten fazladır, sabitleme buna göre yapılır.
• Yoğuşma önleyici keçeli sac. Alt yüzüne yapıştırılmış emici keçe, oluşan yoğuşma suyunu tutar ve damlamayı geciktirir. Nem sorununu çözmez, damlamayı erteler — havalandırmanın yerini tutmaz.

Çatıda ve cephede kullanım farkı

Aynı sac iki yerde farklı iş yapar:

• Çatıda sac su taşır. Eğim, bindirme miktarı ve vida yerleri suyun yönüne göre belirlenir. Vida kaburganın tepesine çakılır — taban su yoludur.
• Cephede sac su taşımaz, yağmuru yansıtır. Profil seçimi daha çok görünüm ve düzlük üzerinedir; kaburgalar genellikle düşey konumlanır.

Cephe için üretilmiş alçak profilli bir sacı çatıda kullanmak, düşük kaburgada suyun taşması ve bindirme altına yürümesi demektir.

Nelere dikkat etmeli

1. Faydalı en mi konuşuluyor, toplam en mi? Metrekare hesabı faydalı en üzerinden yapılır.
2. Kaburga yüksekliği açıklığa uygun mu? Kalınlık tek başına yeterli ölçüt değildir.
3. Yük-açıklık tablosuna bakıldı mı? Aşık aralığı buradan çıkar.
4. Vidalar kaburga tepesine mi çakılıyor? Contalı vida kullanılmalı, tork kontrol edilmeli.
5. Eğim ve bindirme uyumlu mu? Düşük eğimde bindirme artırılır, gerekirse sızdırmazlık bandı kullanılır.
6. Kesim nasıl yapılıyor? Taşlama ile kesim çinko ve boyayı yakar, kenarda korozyon başlatır; makaslı kesim tercih edilir.
7. Yoğuşma çözüldü mü? Keçeli sac yardımcı olur ama havalandırmanın yerini tutmaz.
8. Farklı metaller temas ediyor mu? Bağlantı elemanı, oluk ve pervaz uyumu kontrol edilmeli.
9. Üzerinde yürüme planı var mı? İnce sacta boşluğa basmak kalıcı ezik bırakır.

Memnun olmayanlar en çok neyden şikâyetçi?

1. Malzemenin yetmemesi. Hesap toplam en üzerinden yapılmış, bindirme ve fire unutulmuştur.
2. Sac sarkması ve ek yerlerinin açılması. Aşık aralığı geniş, kaburga yüksekliği yetersizdir.
3. Vida noktalarından su gelmesi. Vida tabana çakılmış, conta ezilmiş veya gevşek kalmıştır.
4. Alt yüzeyde damlama. Sızıntı değil yoğuşmadır; havalandırma yoktur.
5. Kesim kenarlarında paslanma. Taşlama ile kesilmiş, kenar korumasız bırakılmıştır.
6. Yağmur ve dolu gürültüsü. Altı boş sac en gürültülü çözümdür.
7. Üzerine basınca ezilme. Sac kalınlığı düşük seçilmiş, yürüme yolu belirlenmemiştir.

Sık sorulan sorular

Trapez sacın kalınlığı ne olmalı?
Tek bir doğru değer yoktur. Açıklık, mesnet düzeni ve kar/rüzgâr yükü birlikte belirler; üreticinin yük-açıklık tablosundan okunur. İnce sac ucuzdur ama açıklık kısalır ve üzerine basıldığında kalıcı ezilir.

Trapez sac ile kenet çatı arasındaki fark ne?
Trapez bindirmeli ve vidalıdır; birleşim yerinde delik bulunur. Kenette levhalar kıvrılarak kilitlenir, delik yoktur ve daha düşük eğimde çalışır: kenet çatı sistemi.

Sac çatı neden alttan damlıyor?
Genellikle yoğuşmadır: içerideki nemli hava soğuk sac yüzeyine değip yoğunlaşır. Yoğuşma önleyici keçe damlamayı geciktirir; kalıcı çözüm havalandırma ve buhar dengesidir: çatı katında terleme ve küf.

Trapez sac cephede kullanılır mı?
Evet, ama cephe için genellikle daha alçak profilli ürünler tercih edilir. Cephe profilini çatıda kullanmak ise doğru değildir; kaburga yüksekliği suyu taşımaya yetmez.

Sacı taşlamayla kesmek sorun mu?
Evet. Taşlama ısısı çinko kaplamayı ve boyayı yakar; kesim kenarı korumasız kalır ve orada korozyon başlar. Makaslı kesim ve kenar koruması tercih edilir.

İlgili sayfalar

• Galvaniz sac nedir
• Kenet çatı sistemi
• Sandviç panel çatı
• Çatı kaplama malzemeleri karşılaştırması
• Prefabrik depo ve çelik hangar yalıtımı
• Çatı katında terleme ve küf

• Polikarbon levha çeşitleri

• Çelik çatı konstrüksiyonu ve çatı makası