Doğalgaz Kaçağı: Belirtiler ve İlk Müdahale

Doğalgaz kokusu alındığında yapılacak ilk şey hiçbir elektrikli düğmeye dokunmamaktır. Işığı açmak, kapatmak, aspiratörü çalıştırmak, telefonu içeride kullanmak — hepsi kıvılcım üretebilir. Doğru sıra şudur: pencereleri aç, gaz vanasını kapat, binadan çık, dışarıdan bildir.

Doğalgaz aslında kokusuzdur. Aldığınız o keskin koku, kaçağın fark edilebilmesi için gaza bilerek eklenen kokulandırıcı maddedir (merkaptan). Yani koku bir arıza değil, güvenlik tasarımının kendisidir; ciddiye alınması için oradadır.

Gaz kokusu aldığınızda: yapılacaklar ve yapılmayacaklar

Doğalgaz havadan hafiftir; sızan gaz yukarıda, tavana yakın birikir. Bu, hem havalandırmanın neden üst pencereden yapılması gerektiğini hem de dedektörün nereye takılacağını belirler.

Kaçak belirtileri

• Keskin, kükürtümsü koku. En güvenilir ve en erken belirti.
• Tıslama sesi. Boru, bağlantı ya da vana çevresinde duyulan sürekli sızma sesi.
• Ocakta alev rengi değişimi. Sağlıklı yanma mavi alevdir; sarı/turuncu alev eksik yanmaya işaret eder.
• Cihaz çevresinde is ve kararma. Baca çekmiyor veya yanma bozulmuş olabilir.
• Sebepsiz baş ağrısı, uyuşukluk, mide bulantısı. Bu belirti gaz kaçağından çok karbonmonoksit zehirlenmesine işaret eder — aşağıda ayrımı var.
• Bahçede kuruyan bitki şeridi. Toprak altındaki hat kaçaklarında görülebilen dolaylı bir işaret.

Gaz kaçağı ile karbonmonoksit zehirlenmesi aynı şey değildir

İkisi karıştırıldığında yanlış önlem alınır; ayrım hayati:

Karbonmonoksit vakalarının çoğunda kaçak yoktur — tesisat sağlamdır, sorun havalandırmadır. Bacalı bir cihazın bulunduğu hacme temiz hava girmesi zorunludur: pencerede hava girişi ve havalandırma menfezi, baca temizliği ve baca çekişi.

Doğalgaz dedektörü: tipleri ve yerleşimi

Dedektörün ömrü sınırlıdır: sensör zamanla körelir, cihazın üzerinde son kullanma tarihi bulunur. Yıllar önce takılıp unutulmuş bir dedektör, çalışıyor görünse de koruma sağlamayabilir. Test düğmesi sensörü değil, yalnızca alarm devresini sınar.

Kaçak nerede olur?

• Cihaz bağlantı hortumları. Ocak ve şofben hortumları yaşlanır, çatlar; üzerinde son kullanma tarihi vardır.
• Vana ve rakor bağlantıları. Titreşim ve ısıl hareket zamanla gevşetir.
• Cihaz iç devresi. Kombi veya sobanın kendi gaz yolundaki arıza: kombi arızaları: belirti ve sebep.
• İzinsiz yapılan tadilat. Yetkisiz kişinin oynadığı hat, en sık ve en tehlikeli sebeptir: doğalgaz tesisatı nasıl yapılır.

Nelere dikkat etmeli

1. Ana kesme vananızın yerini biliyor musunuz? Panik anında aranacak bir şey olmamalı; ev halkı da bilmeli.
2. Ocak hortumunun tarihi geçmiş mi? Hortum sarf malzemedir, süresi dolduğunda değişir.
3. Havalandırma menfezleri kapatılmış mı? Soğuk gelmesin diye tıkanan menfez, karbonmonoksit riskinin bir numaralı sebebidir.
4. Baca kontrolü yapıldı mı? Bacalı cihazlarda sezon öncesi kontrol ihmal edilmemeli.
5. Dedektörün kullanım ömrü dolmuş mu? Üzerindeki tarihe bakın, test tuşu bunu göstermez.
6. Cihaz bakımı düzenli mi? Yanma ayarı bozulmuş bir cihaz, kaçak olmadan da CO üretir.
7. Tesisata yetkisiz müdahale edildi mi? Evi satın aldıysanız veya kiraladıysanız, geçmişte yapılan değişiklikleri sorgulayın.
8. Uzun süre kapalı kalan evde ilk iş. Gaz açmadan önce havalandırın ve koku kontrolü yapın.

Memnun olmayanlar en çok neyden şikâyetçi?

1. Koku alınıyor ama kaynağı bulunamıyor. Kaçak cihaz içinde veya duvar içindedir; yüzeyden yapılan kontrol yetmemiştir.
2. Dedektörün boşuna öttüğü sanılması. Yanlış yere takılan veya ömrü dolmuş cihaz güven kaybına yol açar; sonrasında gerçek alarm da ciddiye alınmaz.
3. Havalandırma menfezinin kapatılması. Isı kaybı gerekçesiyle kapatılan menfez, sonradan çok daha ciddi bir sorun üretir.
4. Ocak hortumunun hiç değiştirilmemiş olması. Süresi geçmiş hortum yıllarca kullanılmaktadır.
5. Yetkisiz kişiye yaptırılan tadilat. Ucuza yapılan müdahale sonradan hem tehlike hem masraf çıkarmıştır.
6. Baca kontrolünün ihmal edilmesi. Kış ortasında çeken sorun, sezon öncesi bakımla önlenebilirdi.

Sık sorulan sorular

Gaz kokusu alınca vanayı kapatmak yeterli mi?
Yeterli değildir. Vanayı kapattıktan sonra ortam havalandırılmalı, elektrikli hiçbir şeye dokunmadan bina terk edilmeli ve bildirim dışarıdan yapılmalıdır.

Doğalgaz gerçekten kokusuz mudur?
Evet. Kokusu doğal değildir; fark edilebilmesi için kokulandırıcı madde eklenir. Bu yüzden koku, güvenliğin tasarlanmış parçasıdır.

Dedektörü nereye takmalıyım?
Doğalgaz dedektörü tavana yakın konuma takılır, çünkü metan havadan hafiftir. Karbonmonoksit dedektörü ise solunum seviyesine yakın ve cihazın hemen bitişiğinde olmayacak şekilde konumlandırılır.

Baş ağrısı ve uyuşukluk gaz kaçağı belirtisi mi?
Bu belirtiler daha çok karbonmonoksit zehirlenmesine işaret eder — ve CO kokusuzdur. Böyle bir durumda ortam hemen havalandırılmalı, kişiler temiz havaya çıkarılmalı ve tıbbi yardım alınmalıdır.

Tesisata kendim müdahale edebilir miyim?
Hayır. Gaz hattındaki her müdahale yetkili firmanın işidir; yetkisiz değişiklik hem tehlikelidir hem de tesisatın uygunluğunu ortadan kaldırır. Dağıtım şirketlerinin yetkilendirme ve denetim çerçevesi Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu düzenlemeleriyle belirlenir.

İlgili sayfalar

• Doğalgaz tesisatı nasıl yapılır
• Baca temizliği ve baca çekişi
• Kombi arızaları: belirti ve sebep
• Pencerede hava girişi ve havalandırma menfezi
• Yangın algılama sistemleri