İnşaat İskelesi: Tipler ve Güvenlik

İnşaat İskelesi: Tipleri, Kurulum ve Güvenlik Kontrolü

İskele, cephede çalışmanın hem aracı hem en büyük riskidir. Yapı işlerinde ölümlü kazaların önemli bölümü yüksekten düşme kaynaklıdır ve bu düşmelerin çoğu iskelenin kendisinden değil, iskelenin eksik kurulmasından doğar: alınmamış korkuluk, atlanmış ankraj, boşluk bırakılmış platform.

Cephe işi yaptıran biri için iskele “işin bir parçası” gibi görünür, oysa ayrı bir kalem, ayrı bir sorumluluk ve ayrı bir kontrol konusudur. Mantolama, çatı, boya ve cephe kaplaması işlerinde teklif alırken iskelenin kime ait olduğu ilk sorulacak şeylerdendir.

İskele tipleri

Yüksek katlı cephe temizliğinde asma sistemler öne çıkar: cephe ve cam temizliği: yüksekte çalışma.

Güvenli iskelenin beş şartı

1. Sağlam ve düz zemin. İskele taban plakalarıyla, gerekiyorsa altına ahşap takoz konularak yük dağıtılmış bir zemine kurulur. Yumuşak toprağa doğrudan oturan dikme, yağmurdan sonra gömülür.
2. Düşeylik ve bağlantı. Dikmeler şakülünde olmalı, elemanlar tam oturmalıdır. Zorlanarak takılan parça, yük altında kayar.
3. Ankraj (duvara bağlantı). İskele serbest duran bir kule değildir; belirli aralıklarla yapıya bağlanır. Devrilmelerin başlıca sebebi eksik ankrajdır.
4. Tam platform. Çalışma katı boşluksuz kaplanır. “Bir tahta eksik kalsın” denen boşluk, düşmelerin klasik sebebidir.
5. Korkuluk ve süpürgelik. Çalışma platformunun dış kenarında üst korkuluk, ara korkuluk ve ayak seviyesinde süpürgelik bulunur. Süpürgelik, aşağıya malzeme düşmesini önler.

Ayrıca güvenli çıkış gerekir: iskeleye dikmelerden tırmanılarak değil, merdiven veya rampayla çıkılmalıdır.

Kurulum ve sökümde sorumluluk

İskele kurulumu ve sökümü eğitimli kişilerce yapılan bir iştir; söküm en riskli aşamadır, çünkü elemanlar kaldırıldıkça sistem zayıflar ve acele edilir.

Yüksekte çalışmaya ilişkin iş sağlığı ve güvenliği düzenlemeleri Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belirlenir. Bir konut sahibi olarak cephe işi yaptırıyorsanız bilmeniz gereken üç şey vardır:

• İskele kime ait ve sigortası var mı? Kaza hâlinde sorumluluk konusu doğrudan sizi de ilgilendirebilir.
• Kaç gün kalacak? İskele süresi işin takvimini ve maliyeti belirler.
• Komşuları ve ortak alanı etkiliyor mu? Apartman yönetimi ve komşu izni önceden konuşulmalıdır.

Güvenlik dışı riskler

• Hırsızlık riski. Cephede duran iskele, üst katlara erişimi kolaylaştırır. İş süresince pencere ve balkon kapıları için ek önlem düşünülür: ev güvenliği: alarm ve kamera.
• Cephe hasarı. Ankraj delikleri mantolama ve su yalıtımını deler; söküm sonrası bu noktalar usulüne uygun kapatılmalıdır.
• Aşağıya malzeme düşmesi. Süpürgelik ve gerekiyorsa file/branda ile önlenir.
• Hava koşulu. Kuvvetli rüzgârda iskele üzerinde çalışılmaz; branda kaplı iskele rüzgâr yükünü belirgin şekilde artırır.

Nelere dikkat etmeli

1. İskele teklife dahil mi? Cephe işlerinde en sık atlanan kalem: anahtar teslim tadilat sözleşmesi.
2. Ankrajlar yapıldı mı? Gözle kontrol edilebilir; duvara bağlantı görünür olmalı.
3. Korkuluk ve süpürgelik var mı? Her çalışma katında bulunmalı.
4. Platform boşluksuz mu? Eksik tahta kabul edilmemeli.
5. Zemin sağlam mı? Taban plakası ve yük dağıtımı kontrol edilmeli.
6. Çıkış merdiveni var mı? Dikmeye tırmanmak kabul edilebilir değil.
7. Kurulum ve söküm kim yapacak? Eğitimli ekip olmalı.
8. Sigorta ve sorumluluk yazılı mı? Kaza hâlinde belirleyici.
9. Ankraj delikleri nasıl kapatılacak? Söküm sonrası su yalıtımı ve mantolama onarımı planlanmalı: mantolama nasıl yapılır.

Memnun olmayanlar en çok neyden şikâyetçi?

1. İskele bedelinin sonradan çıkması. Teklifte ayrı kalem olarak yazılmamıştır.
2. İskelenin uzun süre kalması. Süre sözleşmede belirtilmemiş, cephe aylarca kapalı kalmıştır.
3. Ankraj deliklerinin kapatılmaması. Söküm sonrası cephede açık noktalar bırakılmış, oradan su almıştır.
4. Hırsızlık olayı. İskele üst katlara erişim sağlamış, ek güvenlik önlemi alınmamıştır.
5. Aşağıya malzeme düşmesi. Süpürgelik ve koruma filesi kullanılmamıştır.
6. Komşu şikâyeti. İskele ortak alanı veya komşu bahçesini kapatmış, önceden konuşulmamıştır.
7. Eksik korkuluk. Çalışanlar risk altında çalışmış, iş sahibi bunu fark etmemiştir.

Sık sorulan sorular

İskele kimin sorumluluğunda?
Genellikle işi üstlenen firmanın sorumluluğundadır, ancak bu sözleşmede yazılı olmalıdır. Kurulum, kullanım ve sökümde iş güvenliği yükümlülükleri işveren tarafında doğar; iş sahibi olarak sigorta durumunu sormak yerinde olur.

İskele ne kadar süreyle kurulu kalır?
İşin kapsamına bağlıdır. Süre sözleşmede belirtilmezse cephe beklenenden çok daha uzun süre kapalı kalabilir; bu hem konfor hem güvenlik açısından sorun üretir.

Ankraj cepheye zarar verir mi?
Ankraj noktaları cepheyi deler; mantolama ve su yalıtımı yapılmış bir cephede bu delikler söküm sonrası usulüne uygun kapatılmalıdır. Kapatılmayan noktalar zamanla su alır.

Kısa bir iş için de iskele şart mı?
Yükseklik ve iş süresine göre değişir. Kısa süreli ve noktasal işlerde seyyar platform veya sepetli araç daha uygun olabilir; ancak merdivenle yapılan uzun süreli cephe çalışması güvenli değildir.

İskele üzerinde her hava koşulunda çalışılır mı?
Hayır. Kuvvetli rüzgâr, buzlanma ve yoğun yağışta çalışılmaz. Brandayla kaplı iskeleler rüzgâr yükünü belirgin şekilde artırdığı için ayrıca dikkat gerektirir.

İlgili sayfalar

• Mantolama nedir, nasıl yapılır
• Cephe ve cam temizliği: yüksekte çalışma
• Çatı ustası seçimi ve iş teslim kontrolü
• Anahtar teslim tadilat sözleşmesi
• Ev güvenliği: alarm ve kamera
• İnşaat teknik şartnamesi

• Ankraj ve dübel seçimi