Bahçe Duvarı Yapımı

Bahçe duvarı basit bir iş gibi görünür — birkaç sıra blok ve üstüne harpuşta. Buna rağmen çatlayan, eğilen ve birkaç yılda yıkılan bahçe duvarı çoktur; sebep neredeyse her zaman aynıdır: temel.

Zeminin donma derinliğinin altına inmeyen bir temel, kışın toprak donup kabardığında duvarı yukarı iter, çözüldüğünde geri bırakır. Bu hareket her kış tekrarlanır ve duvar önce çatlar, sonra eğilir. Bu yüzden bahçe duvarında görünmeyen kısım, görünen kısımdan daha belirleyicidir.

Duvar tipleri

Temel: duvarın ömrünü belirleyen kısım

1. Derinlik. Temel, bölgenin donma derinliğinin altına inmelidir. Yüzeye yakın dökülen temel, her kış toprak hareketiyle birlikte oynar.
2. Genişlik. Temel tabanı duvar kalınlığından geniş tutulur; yük daha büyük bir alana dağılır.
3. Zemin. Bitkisel toprak kazılıp atılır; temel sağlam zemine oturur. Dolgu üzerine dökülen temel oturur.
4. Donatı. Sürekli temelde boyuna donatı, duvarın çatlamadan bir bütün gibi davranmasını sağlar.
5. Kot farkı varsa duvar artık bahçe duvarı değil istinat duvarıdır ve hesap gerektirir: istinat duvarı.

Derz (genleşme) aralığı

Uzun bahçe duvarlarında sık yapılan ikinci hata, duvarı kesintisiz örmektir. Beton ve harç sıcaklıkla genleşir, kışın büzülür. Bu hareket bir yerde serbest bırakılmazsa duvar kendi seçtiği yerden çatlar — genellikle en zayıf ve en görünür noktadan.

Çözüm, belirli aralıklarla dilatasyon (genleşme) derzi bırakmaktır. Derz, çatlağın nerede olacağını önceden belirlemek demektir; kontrollü bir ayrım, rastgele bir çatlaktan iyidir.

Üst kapama (harpuşta) neden şart?

Duvarın üstü açık bırakılırsa yağmur suyu doğrudan duvar gövdesine iner ve içeride ilerler. Donma-çözülme çevrimiyle birlikte bu su, duvarı içeriden ufalar.

• Harpuşta duvardan her iki yana taşmalıdır; taşmayan kapama suyu duvarın yüzeyine akıtır.
• Alt yüzünde damlalık kanalı bulunmalıdır; su bu kanalda kesilir ve duvar yüzeyine yürümez.
• Ek yerleri sızdırmaz hâle getirilir; en çok su alan noktalar buralardır.

Aynı mantık pencere denizliklerinde de geçerlidir — su kesilmezse yüzeyde iz ve küf başlar.

Sınır, izin ve komşuluk

Bahçe duvarı çoğu zaman iki parselin sınırında durur ve bu onu teknik olduğu kadar hukuki bir konu hâline getirir:

• Duvarın hangi parselde olduğu ölçümle netleştirilmelidir; kadastro sınırı göz kararı belirlenmez.
• Yükseklik sınırı yerel imar düzenlemelerine tabidir ve belediyeden belediyeye değişir.
• Ortak sınır duvarında masraf ve bakım paylaşımı önceden yazılı hâle getirilmelidir.
• Yola cepheli duvarlarda görüş açısı ve çekme mesafesi kuralları gündeme gelebilir.

İmar ve yapı düzenlemeleri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından belirlenir; uygulamadaki sınır için bağlı olunan belediyeye danışılır. İzinsiz yapılan duvarın yıktırılması ihtimali, işe başlamadan önce sorulmasını gerektirir.

Nelere dikkat etmeli

1. Temel donma derinliğinin altına iniyor mu? Çatlamanın bir numaralı sebebi.
2. Zemin sağlam mı, dolgu mu? Bitkisel toprak ve dolgu kazılıp atılmalı.
3. Kot farkı var mı? Varsa bu bir istinat duvarıdır, hesap gerekir.
4. Genleşme derzi bırakılıyor mu? Uzun duvarda şart.
5. Harpuşta taşmalı ve damlalıklı mı? Duvarın üstten su almasını bu engeller.
6. Sınır ölçümü yapıldı mı? Komşu anlaşmazlığının en sık sebebi.
7. Belediye izni gerekiyor mu? Yükseklik ve konum kurallara tabi.
8. Kapı ve geçiş yerleri planlandı mı? Sonradan açmak duvarı zayıflatır: alüminyum bahçe kapısı.
9. Elektrik ve su hattı geçecek mi? Aydınlatma ve sulama borusu duvar örülmeden planlanmalı.

Memnun olmayanlar en çok neyden şikâyetçi?

1. Birkaç yılda çatlaklar oluşması. Temel sığ dökülmüş veya genleşme derzi bırakılmamıştır.
2. Duvarın eğilmesi. Arkasında kot farkı vardır; bahçe duvarı yapılmış ama iş istinat duvarı işidir.
3. Sıvanın dökülmesi. Üst kapama yetersiz, duvar üstten su almıştır.
4. Yüzeyde yeşillenme ve nem izleri. Harpuşta damlalıksızdır, su duvar yüzeyine yürümektedir.
5. Komşuyla sınır tartışması. Ölçüm yapılmadan örülmüştür.
6. Belediyeden uyarı gelmesi. Yükseklik veya konum kurallara aykırıdır.
7. Sonradan kapı açılması. Geçiş planlanmamış, duvar kırılmıştır.

Sık sorulan sorular

Bahçe duvarı temeli ne kadar derin olmalı?
Bölgenin donma derinliğinin altına inmelidir ve sağlam zemine oturmalıdır. Kesin değer iklime ve zemin cinsine göre değişir; sığ temel her kış toprak hareketiyle birlikte oynar.

Bahçe duvarı için izin gerekir mi?
Yükseklik ve konum yerel imar düzenlemelerine tabidir; kurallar belediyeden belediyeye değişir. İşe başlamadan önce bağlı olunan belediyeye danışılması gerekir.

Duvar neden çatlıyor?
En sık iki sebep vardır: temelin sığ olması ve uzun duvarda genleşme derzi bırakılmaması. Üçüncüsü, kot farkı olan bir yerde istinat duvarı yerine basit bahçe duvarı yapılmasıdır.

Harpuşta şart mı?
Pratikte evet. Üstü açık duvar yağmur suyunu gövdesine alır; donma-çözülme çevrimi bu suyu bir tahribat mekanizmasına dönüştürür. Harpuşta iki yana taşmalı ve alt yüzünde damlalık bulunmalıdır.

Duvar mı, çit mi daha ekonomik?
Çit genellikle daha ekonomiktir ve temel gereksinimi daha düşüktür. Alt kısmı duvar, üstü çit olan kombinasyonlar maliyet ile mahremiyet arasında denge kurar.

İlgili sayfalar

• İstinat duvarı: tipler ve drenaj
• Bahçe çiti ve tel panel çit
• Alüminyum bahçe kapısı
• Gaz beton mu, tuğla mı
• Ferforje korkuluk ve demir doğrama
• İnşaat teknik şartnamesi

• Dilatasyon (genleşme derzi)