Ana sayfa / Isı ve Sıcaklık Arasındaki Fark Nedir?
Isı ve Sıcaklık Arasındaki Fark Nedir?
Günlük dilde birbirinin yerine kullanılsa da, fizikte ısı ve sıcaklık farklı iki büyüklüktür. Bu ayrımı anlamak, ısı transferi konusunun (iletim, taşınım, ışınım) temelini oluşturur.
Tanımlar
| Sıcaklık | Isı | |
|---|---|---|
| Ne ölçer? | Bir maddenin moleküllerinin ortalama hareket (kinetik) enerjisi | Bir maddeden diğerine aktarılan enerji miktarı |
| Birim | °C, K (Kelvin), °F | Joule (J), kalori (cal) |
| Madde miktarına bağlı mı? | Hayır — bir bardak su ile bir havuzun suyu aynı sıcaklıkta olabilir | Evet — aynı sıcaklıktaki havuz, bardaktan çok daha fazla ısı enerjisi içerir |
| Ölçüm aracı | Termometre | Doğrudan ölçülmez, hesaplanır (kalorimetre ile deneysel olarak belirlenebilir) |
Somut örnek: neden bardak ve havuz farklıdır?
Bir bardak kaynar su (100°C) ile bir havuz dolusu ılık su (30°C) düşünün. Bardaktaki suyun sıcaklığı çok daha yüksektir, ama havuzdaki toplam ısı enerjisi çok daha fazladır — çünkü havuzda aktarılabilecek çok daha fazla molekül vardır. Elinizi havuza soksanız rahatsız olmazsınız ama bardağa dokunsanız yanarsınız; bu, sıcaklığın “yoğunluk”, ısının ise “toplam miktar” olduğunu gösterir.
Isı nasıl aktarılır?
Isı, her zaman sıcak olandan soğuk olana doğru akar — kendiliğinden tersi yönde akmaz (termodinamiğin ikinci yasası). Bu aktarım üç yoldan biriyle olur: iletim, taşınım veya ışınım. Detaylı anlatım: ısının yayılma yolları.
Sıcaklık dengesi (termal denge) ne demek?
İki farklı sıcaklıktaki cisim temas ettirildiğinde, aralarında ısı akışı sıcak olandan soğuk olana doğru devam eder — ta ki ikisi de aynı sıcaklığa ulaşana kadar. Bu noktaya termal denge denir; bu noktadan sonra net ısı akışı durur (moleküler düzeyde enerji alışverişi devam etse de net bir yön kalmaz).
Sık sorulan sorular
Sıcaklığı yüksek olan cisim her zaman daha fazla ısı mı içerir?
Hayır. Küçük ama çok sıcak bir cisim, büyük ama daha az sıcak bir cisimden daha az toplam ısı enerjisi içerebilir — ısı, sıcaklık ile kütle/madde miktarının birlikte belirlediği bir büyüklüktür.
0°C’de hiç ısı yok mu demektir?
Hayır, 0°C sadece suyun donma noktasıdır, mutlak sıfır değildir — 0°C’deki bir maddenin molekülleri hâlâ hareket eder ve hâlâ bir miktar ısı enerjisine sahiptir. Gerçek “ısının sıfır olduğu” nokta mutlak sıfırdır (-273,15°C / 0 Kelvin).
İki farklı büyüklükte metal parça aynı sıcaklığa ısıtılırsa hangisi daha çok yakar?
Büyük olan — aynı sıcaklıkta olsalar bile büyük parça daha fazla toplam ısı enerjisi depoladığı için cildinize daha fazla ısı aktarır ve daha çok yakabilir.