Ana sayfa / Alüminyum ekstrüzyon
Alüminyum ekstrüzyon
Alüminyum ekstrüzyon, ısıtılmış bir alüminyum külçenin (biyet) bir kalıptan basınçla geçirilerek istenen kesitte, istenen uzunlukta profile dönüştürülmesi işlemidir. Türkiye’de alüminyum profil üretiminin, dolayısıyla alüminyum profil imalatının temel yöntemidir.
Bu yöntemle mimari (pencere, kapı, cephe), otomotiv, gemi, uçak, elektrik, makine ve gıda sektörleri için alüminyum profil üretilir.
Alüminyum ekstrüzyon süreci adım adım
- Kalıp hazırlığı: istenilen profil kesitine uygun tasarlanmış çelik kalıp ısıtılır ve ekstrüzyon presine yerleştirilir.
- Biyet hazırlığı: silindirik alüminyum biyet önceden ısıtılıp (genellikle 450-500°C civarı) pres kovanına sürülür.
- Basınç uygulama: presin zımbası biyeti kalıba doğru sıkıştırır; alüminyum kalıbın deliğinden akarak şeklini alır.
- Profil oluşumu: kalıbın şeklini alan alüminyum artık “profil” olarak adlandırılır.
- Soğutma, germe, kesme: profil soğutulur, düzgünlük için gerilir ve istenilen boyda kesilir.
- Yaşlandırma (ısıl işlem): mimari profillerin gereken mekanik dayanıma ulaşması için yapay yaşlandırma (T5/T6 gibi) uygulanır.
Ekstrüzyonla elde edilen profilin kesiti, boyu boyunca sabittir — bu yöntemin temel özelliğidir. Bu yüzden her farklı kesit için ayrı bir çelik kalıp gerekir.
Ekstrüzyon presleri nasıl sınıflandırılır?
Presler uyguladıkları basınç gücüne (tonaj) göre sınıflandırılır. Tonaj arttıkça kullanılabilecek biyet çapı ve basılabilecek maksimum kalıp büyüklüğü de artar; bu da daha büyük ve daha karmaşık (figürlü) kesitlerin üretilmesine imkan verir.
Teoride büyük bir preste küçük profiller de (bir kalıptan aynı anda birden fazla profil çekilerek) üretilebilir, ama pratikte boyutsal tolerans kontrolünün zorluğu nedeniyle bu her zaman tercih edilmez. Türkiye, 500’den fazla ekstrüzyon presiyle Avrupa’nın önemli üretim üslerinden biridir.
Bir profil fabrikasında neden yüzlerce kalıp bulunur?
Alüminyum doğrama profili üreten bir tesiste; kasa, orta kayıt, kanat ve çıta profillerinin farklı et kalınlığı, derinlik ve genişlik varyasyonları düşünüldüğünde, gerçekte yüzlerce farklı profil kesiti üretilir. Her kesit ayrı bir çelik kalıp gerektirdiği için, bir fabrikanın kalıphanesinde de en az o kadar kalıp saklanır. Detay için: alüminyum doğrama profilleri.
Ekstrüzyon vs. diğer üretim yöntemleri
| Yöntem | Nasıl çalışır? | Tipik kullanım |
|---|---|---|
| Ekstrüzyon | Isıtılmış metal kalıptan basınçla itilir | Sabit kesitli uzun profiller (doğrama, cephe) |
| Haddeleme (levha üretimi) | Metal merdaneler arasından geçirilerek inceltilir | Levha, plaka, folyo |
| Döküm | Erimiş metal kalıba dökülür | Karmaşık 3 boyutlu parçalar |
Ekstrüzyonu diğerlerinden ayıran temel özellik, iki boyutlu bir kesit geometrisini çok hassas ölçülerde, istenilen uzunlukta üretebilmesidir.
İlgili TS standartları
- TS EN 755-1 ila 755-9 — Alüminyum ve alüminyum alaşımları, ekstrüzyonla imal edilmiş çubuk/boru/profillerin teknik muayene, mekanik özellikler ve boyut toleransları (farklı kesit tipleri için ayrı bölümler: yuvarlak, kare, dikdörtgen, altıgen çubuklar; dikişsiz ve lomboz borular; profiller).
- TS EN 12020-1/2 — EN AW-6060 ve EN AW-6063 alaşımlarından ekstrüzyonla üretilmiş hassas profiller (mimari doğrama profillerinin çoğu bu alaşımlardandır).
- TS EN 13957 — Rulo halinde ekstrüzyon borular.
- TS EN 13981-1 — Yapısal demiryolu uygulamaları için ekstrüzyon mamuller.
- Alüminyum fiyatını ne belirler?
- Alüminyumun özellikleri
- Alüminyum nasıl üretilir? Boksitten profile
Kullanılan alaşımlar hakkında daha fazla bilgi için: alüminyum alaşımlar.
Sık sorulan sorular
Alüminyum profil nasıl üretilir?
Isıtılmış bir alüminyum biyet, ekstrüzyon presinde çelik bir kalıptan basınçla geçirilerek istenen kesitte profile dönüştürülür. Bu yönteme ekstrüzyon denir.
Alüminyum ekstrüzyonda hangi sıcaklık kullanılır?
Biyet genellikle 450-500°C civarında ısıtılarak preslenir. Tam sıcaklık, kullanılan alaşıma ve istenen kesite göre değişir.
Türkiye’de kaç ekstrüzyon presi var?
Türkiye’de 500’ün üzerinde alüminyum ekstrüzyon presi bulunmaktadır; bu sayı Türkiye’yi Avrupa’nın önemli alüminyum profil üretim merkezlerinden biri yapar.
Ekstrüzyon ile haddeleme arasındaki fark nedir?
Ekstrüzyon, metali kalıptan basınçla iterek sabit kesitli uzun profiller üretir (doğrama profilleri gibi). Haddeleme ise metali merdaneler arasından geçirerek inceltir; levha ve plaka üretiminde kullanılır.
Alüminyum profil üreten fabrikalar hangi standartlara uyar?
Başlıca TS EN 755 serisi (genel ekstrüzyon ürünleri) ve TS EN 12020 (EN AW-6060/6063 hassas profiller) standartlarıdır. Türkiye’deki üreticiler için: alüminyum profil üreticileri.