Yeni binalarda yenilenebilir enerji zorunluluğu yüzde 10’a çıktı

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği kapsamında, yeni binalarda yenilenebilir enerji kullanım oranı 1 Ocak 2025 itibarıyla yüzde 5’ten yüzde 10’a çıkarıldı. Aynı tarihte eşik değeri de düşürüldü: daha önce 5.000 m² üzeri binalar için geçerli olan şart, artık toplam inşaat alanı 2.000 m² ve üzerindeki binaları kapsıyor.

Kapsamdaki bina ne yapmak zorunda?

Bakanlığın duyurusuna göre kapsama giren binalarda iki şart bir arada aranıyor:

• Bina Neredeyse Sıfır Enerjili Bina (nSEB) niteliğinde inşa edilmeli.
• Binanın Enerji Kimlik Belgesi sınıfı en az B olmalı.
• Kullanılan enerjinin en az yüzde 10’u güneş paneli, ısı pompası gibi yenilenebilir kaynaklardan sağlanmalı.

Yenilenebilir kaynak olarak yalnızca güneş enerjisi zorunlu değil; rüzgar, biyokütle veya ısı pompası gibi alternatifler de kabul ediliyor.

Bu neden bir cephe ve pencere meselesi?

Düzenleme çoğunlukla “çatıya güneş paneli koyma zorunluluğu” olarak okunuyor, ama işin asıl zor kısmı orası değil. Şartın ikinci ayağı olan B sınıfı Enerji Kimlik Belgesi, binanın enerji tüketimini ilgilendiriyor — yani panelden önce binanın ne kadar enerji harcadığını.

Bir binanın ısıtma ve soğutma yükünün önemli bölümü saydam yüzeylerden, yani pencere ve cephelerden geçer. Bu yüzden B sınıfına çıkmanın en doğrudan yolu, çatıya daha fazla panel eklemek değil, kaybı baştan azaltmaktır:

• Pencerenin Uw değerini düşürmek — çerçeve ve cam birlikte değerlendirilir.
• Alüminyum doğramada kesintisiz bir ısı yalıtım bariyeri kullanarak çerçeve üzerinden oluşan ısı köprüsünü kesmek.
• Yalıtım camında sıcak kenar çıtası ile cam kenarındaki ısı köprüsünü azaltmak.
• Cephede Ucw değerini ve cam/opak oranını tasarım aşamasında optimize etmek.
• Yaz konforu için güneş kontrolü ve gölgeleme çözümlerini baştan planlamak.

Panel eklemek üretimi artırır; yalıtım ise tüketimi azaltır. B sınıfı hedefinde ikincisi genellikle daha ucuz ve daha kalıcı bir yoldur — üstelik panelin ömrü dolduğunda değiştirilmesi gerekirken, doğru kurgulanmış bir cephe binanın ömrü boyunca çalışır.

Sonraki adım: 2027

Düzenlemenin devamı da geliyor. 10.000 m² üzeri yeni binalarda Yaşam Döngüsü Analizi (LCA) belgesi 1 Ocak 2027’den itibaren zorunlu hale gelecek. Bu, binanın yalnızca kullanım aşamasındaki enerjisini değil, malzemelerinin üretiminden yıkımına kadar toplam çevresel yükünü hesaba katan bir yaklaşım — ve karbon ayak izi ile yeşil bina sertifikasyonu tarafını doğrudan ilgilendiriyor.

Düzenlemenin tamamı Türkiye’nin 2053 net sıfır emisyon hedefi kapsamında hazırlandı. Konunun mevzuat tarafı için enerji performansı yönetmeliği ve ısı yalıtımı mevzuatı sayfasına, binalarda enerji verimliliğinin genel çerçevesi için binalarda enerji verimliliği sayfasına bakabilirsiniz.

Kaynak: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. Kendi projeniz için bağlayıcı olan, yürürlükteki Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği’nin güncel metnidir.